Czeladzki ratusz

Avatar użytkownika
Posty: 457
Dołączył(a): Pn, 2 lutego 2009, 17:29
Lokalizacja: Rubieże człowieczeństwa
PostNapisane: Pn, 10 sierpnia 2009, 19:05
Dokładnie nie wiadomo, kiedy pierwszy ratusz w Czeladzi został wybudowany. Ponieważ jednak zawsze ratusz kojarzy się z miejscową władzą, stąd domniemanie, że ten czeladzki powstał w XV wieku, o ile poprzedni nie uległ spaleniu. W XV wieku bowiem pojawiają się pierwsze piane wiadomości o radzie miejskiej składającej się z 12 rajców i burmistrza. W dokumentach z 1590 roku występuje Urząd Radziecki czeladzki, w 60 lat później Urząd Radziecki Burmistrzowski, a w 1756 roku Urząd Miejski Burmistrzowski. Przywilej biskupa krakowskiego, księcia siewierskiego, z 1520 roku stanowił : "Zwracamy się do instancji i niskiej prośby Prowizora Piotra i Mikołaja Władyki, szlachetnyvh Wójta i Radnych, ławników Magistratu oraz całego wolnego ludu miasta Czeladzi" ... Otóż pojawia się w tym przywileju nazwa magistrat, synonim zarządu miejskiego, sytuowanego właśnie w ratuszu. Wprawdzie wcześniejsze są wiadomości o wójtach, bo już z XIII wieku, ale wiadomo, że wójtostwo miało odrębną siedzibę, także w rynku - tam gdzie mieściła się karczma. Pierwsza wzmianka o czeladzkim ratuszu pochodzi z 1589 roku, o czym pisze Marian Kantor-Mirski w szkicach monograficznych "Z przeszłości Zagłębia Dąbrowskiego i okolicy", a mianowicie : "W czasie walk o tron polski pomiędzy Maksymilianem Austriackim a Zygmuntem II, miasto odegrało dość ważną rolę. Tutaj stawały postojem rozmaite poselstwa zagraniczne, zanim uzyskały wolny wjazd do Będzina. Na ratuszu w Czeladzi, w dniu 9 marca 1589 roku zostały podpisane tzw. Pakta Będzińskie przez Zamojskiego i Rosenberga.". Dlaczego umowa podpisana w czeladzkim ratuszu nosi nazwę Będzina, a nawet paktów będzińsko - bytomskich, to zapewne wynika z paktowania w tych dwóch miastach, a nie w Czeladzi. Natomiast Feliks Kiryk w pracy "Siewierz, Czeladź, Koziegłowy" pisze, że Czeladź była w XVI-XVIII wieku miastem najmniejszym spośród miast księstwa siewierskiego, miała jednak plac centralny, czyli rynek z drewnianym ratuszem, drewniane również były budynki mieszkalne i plebania.
A zatem pierwszy czeladzki ratusz był budowlą drewnianą. Niestety, nie zachowały się żadne szkice, ryciny i opisy ratusza z tamtych lat. Można jedynie przypuszczać, że ratusz został wybudowany albo dobudowany po wielkim pożarze miasta w 1455 roku, kiedy to spłonęło całe miasto wraz z kościołem. Zresztą ponownie całe miasto spłonęło w połowie marca 1457 roku. Po tej dacie możemy chyba mówić o budowie nowego ratusza. Przypuszcza się również, że wokół budynku ratusza funkcjonowały podcienia o charakterze handlowym. Kamienna budowla ratusza z łamanym dachem, tzw. polskim, przetrwała do dnia wyburzenia przez Niemców. ten budynek datował się na XVIII wiek, zbudowany był w stylu późno barokowym, z charakterystycznymi wieżyczkami na szczytach dachu. Później budynek został otynkowany, a wewnątrz mieściły się : sala posiedzeń rady, pokoje dla burmistrza, landwójta, sędziego i innych. W podziemiach był areszt, a legendy głosiły o podziemnych przejściach do dawnego kościoła. Ratusz był piętrowy, a z galerii można było obserwować obrady rajców miejskich. Spełniał więc funkcje administracyjne, sądownicze i - co ciekawe - handlowe. Funkcja handlowa ratusza w Czeladzi znana juz jest w XVI wieku. Odbywała się tutaj wymiana towarowa, która miała miejsce podczas targów i jarmarków ustanawianych w przywilejach książęcych i królewskich.
Rola administracyjna ratusza zanikła przed wojną, kiedy to burmistrz zaczął urzędować w budynku przy ulicy Bytomskiej. Niemniej jednak, gdyby ten budynek przetrwał do dziś, stanowiłby bez wątpienia ciekawy obiekt zabytkowej architektury, a może i siedzibę czeladzkiego muzeum.
na podstawie tekstu Artura Rejdaka, Echo Czeladzi 01/2000


źródła informacji i zdjęć:
http://czeladz.org.pl/index.php?histori ... zki_ratusz
http://czeladz.org.pl/index.php?strony=galeria&gal=37
Załączniki
1.jpg
2.jpg
3.jpg
4.jpg
4.jpg (19.15 KiB) Przeglądane 2426 razy
5.JPG

Powrót do Inne

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość

cron